Operacje na drodze startowej

Jak wspomniano, droga startowa jest miejscem wykonywania najbardziej krytycznych faz lotu – startu i lądowania. W przeciwieństwie do dróg kołowania czy płyt postojowych możliwość jednoczesnego wykonywania na niej wielu operacji jest bardzo ograniczona. Zadaniem kontrolera TWR jest zatem takie planowanie kolejnych operacji, aby zapewnić bezpieczeństwo przy jednoczesnym zachowaniu możliwie płynnego przepływu ruchu.

Kontroler powinien przez cały czas utrzymywać świadomość sytuacyjną dotyczącą drogi startowej. Obejmuje ona między innymi:

• statki powietrzne znajdujące się na pasie;
• statki powietrzne oczekujące przed drogą startową;
• ruch wykonujący podejście do lądowania;
• statki powietrzne opuszczające drogę startową;
• pojazdy znajdujące się w polu manewrowym;
• planowane operacje niestandardowe (np. niski przelot czy konwojer).

Każde wydawane zezwolenie powinno być poprzedzone oceną, czy wykonanie planowanej operacji nie spowoduje konfliktu z pozostałym ruchem oraz czy możliwe będzie zachowanie wymaganych minimów separacji.

Do najczęściej wykonywanych operacji na drodze startowej należą:

• start;
• lądowanie;
• odejście na drugi krąg;
• niski przelot (low pass);
• konwojer (touch & go);
• konwojer z zatrzymaniem (stop & go);
• przerwany start.

Zajmowanie drogi startowej

Jedną z podstawowych czynności wykonywanych przez kontrolera TWR jest wydawanie zezwoleń na zajęcie drogi startowej. Zezwolenie takie może obejmować między innymi:

• ustawienie się do startu (line up);
• przecięcie drogi startowej;
• wykonanie procedury backtrack;
• kołowanie po pasie.

Wydając zezwolenie na zajęcie pasa, kontroler powinien uwzględnić przede wszystkim aktualny oraz przewidywany ruch lotniczy. Szczególnego znaczenia nabiera to w sytuacji, gdy do lotniska zbliża się statek powietrzny wykonujący podejście do lądowania. W praktyce dobra organizacja pracy polega na takim planowaniu działań, aby statek powietrzny mógł wykonać start bez nieuzasadnionego blokowania drogi startowej przez dłuższy czas.

Planowanie kolejności operacji

Jak wspomniano, jedną z najważniejszych umiejętności kontrolera TWR jest planowanie kolejności wykonywania operacji lotniczych. Odpowiednia decyzja podjęta kilkadziesiąt sekund wcześniej często pozwala uniknąć konieczności wydawania dodatkowych instrukcji, wykonywania odejścia na drugi krąg lub niepotrzebnego opóźniania ruchu. Planowanie kolejności operacji polega przede wszystkim na przewidywaniu rozwoju sytuacji. Kontroler powinien analizować nie tylko aktualne położenie statków powietrznych, ale również to, gdzie będą one znajdowały się za kilkadziesiąt sekund lub kilka minut.

Przy podejmowaniu decyzji warto uwzględnić między innymi:

• odległość statków powietrznych od lotniska;
• przewidywany czas zwolnienia drogi startowej;
• kategorię turbulencji w śladzie aerodynamicznym;
• gotowość załogi do natychmiastowego wykonania startu (zakłada się, że załoga statku powietrznego w punkcie oczekiwania przed pasem jest w pełni gotowa);
• planowaną procedurę odlotową;
• możliwość wykorzystania intersekcji (na lotniskach, na których jest to dopuszczone);
• ruch VFR w CTR.

Dobrą praktyką jest planowanie kilku kolejnych operacji, zamiast podejmowania decyzji wyłącznie w odniesieniu do aktualnej sytuacji. Pozwala to ograniczyć liczbę niepotrzebnych zmian decyzji, zmniejsza obciążenie częstotliwości oraz ułatwia utrzymanie płynnego przepływu ruchu.

tip

Dobrzy kontrolerzy TWR nie zarządzają wyłącznie aktualną sytuacją – zarządzają sytuacją, która wystąpi za minutę. Większość problemów związanych z wykorzystaniem drogi startowej wynika nie z błędnie wydanego pojedynczego zezwolenia, lecz z niewłaściwego zaplanowania kolejności kilku następujących po sobie operacji. Kontroler TWR powinien dążyć do tego, aby w każdej chwili mieć zaplanowane co najmniej dwie lub trzy kolejne operacje na drodze startowej. Pozwala to podejmować decyzje z wyprzedzeniem zamiast reagować na sytuację dopiero wtedy, gdy stanie się problemem.