Sprawdzenie poprawności planu lotu

Jednym z pierwszych i kluczowych obowiązków kontrolera ruchu lotniczego (KRL) na pozycji Delivery jest weryfikacja planu lotu złożonego przez pilota. Kontroler ma obowiązek sprawdzić i w razie potrzeby poinformować pilota o ewentualnych nieprawidłowościach przed wydaniem zezwolenia na lot.

Znak wywoławczy

Znak wywoławczy w planie lotu może składać się z maksymalnie 7 znaków alfanumerycznych (bez użycia łączników lub symboli specjalnych) i przybierać jedną z następujących form:

• zaakceptowany przez ICAO oznacznik użytkownika, po którym następuje identyfikator lotu (np. KLM511, LOT2PZ, WZZ25),
• znak oznaczający narodowość lub wspólne oznaczenie i znak rejestracyjny statku powietrznego (np. EIAKO, SPKNA, N2567GA),
• dedykowane znaki wywoławcze dla konkretnych służb, takich jak np.: wojsko lub służby ratunkowe (np. PLF101 dla Polskich Sił Powietrznych, LPR12 dla Lotniczego Pogotowia Ratunkowego).

info

W lotnictwie funkcjonują dwa standardy określające kody lini lotniczych: ICAO i IATA. ICAO używa trzyliterowych oznaczników, takich jak LOT, WZZ, RYR, BAW, podczas gdy w standardzie IATA są to dwa znaki, analogicznie LO, W6, FR, BA. W planach lotu używanych w systemach kontroli ruchu lotniczego wykorzystywany jest standard ICAO. Zdarza się, że niedoświadczeni piloci składają plan z wykorzystaniem oznacznika IATA. Można w takiej sytuacji użyć aliasu .helpiata:

.helpiata .msg $aircraft You seem to be logged in with the 2-letter IATA code for your airline. On VATSIM (and in the real world), we use the 3-letter ICAO codes. Please change your callsign accordingly and don't forget that you will have to refile your flight plan with the correct callsign as well. Otherwise, ATC might not recognize your callsign

Przepisy wykonywania lotu

Jeżeli chodzi o przepisy według których pilot wykonuje lot, to na VATSIM mamy do wyboru I - IFR lub V - VFR. Warto zweryfikować to patrząc np. na trasę i gdy pojawiają się jakieś wątpliwości co do prawidłowości planu lotu, należy zapytać pilota o intencje, tj. czy rzeczywiście chce wykonywać lot tak, jak podał w planie lotu. W przypadku lotu VFR trzeba pamiętać że może on być wykonywany w warunkach VMC (wyjątek - lot specjalny VFR oraz operacje HEMS).

danger

ToDo DODAĆ ODWOŁANIE DO SVFR oraz VMC

Typ statku powietrznego oraz kategoria turbulencji w śladzie aerodynamicznym

Typ statku powietrznego zawiera od 2 do 4 znaków. Należy wpisać właściwy oznacznik zgodnie z dokumentem Doc 8643 ICAO (Aircraft Type Designators). Jeżeli dla danego typu nie przydzielono oficjalnego oznacznika, należy wpisać ZZZZ, a w polu remarks podać pełną nazwę konstrukcji, poprzedzając ją słowem kluczowym TYP/.

Kategoria turbulencji w śladzie aerodynamicznym wpisywana jest po ukośniku definiującym typ statku powietrznego. Należy wprowadzić jednoznakowe oznaczenie kategorii śladu aerodynamicznego, określone na podstawie maksymalnej certyfikowanej masy startowej (MTOW - Maximum Take-Off Weight):

• J (SUPER) typy statków powietrznych określone w Doc 8643,
• H (CIĘŻKI) MTOW powyżej 136 000 kg z wyjątkiem typów statków powietrznych określonych w Doc 8643,
• M (ŚREDNI) MTOW od 7 000 kg do 136 000 kg,
• L (LEKKI) MTOW równa 7 000kg lub mniej.

Wyposażenie i możliwości

Deklaracja wyposażenia w planie lotu potwierdza spełnienie trzech warunków:

• obecność na pokładzie sprawnego i certyfikowanego wyposażenia,
• posiadanie przez załogę odpowiednich uprawnień i kwalifikacji do jego obsługi,
• uzyskanie stosownych zatwierdzeń operacyjnych (upoważnień) od właściwego organu nadzoru lotniczego (jeśli są wymagane).

Prawidłowe podanie wyposażenia:

• N - wpisuje się, jeżeli na pokładzie nie ma wyposażenia w pomoce COM/NAV/podejścia dla zamierzonej trasy lotu lub wyposażenie takie jest niesprawne,
• S - wpisuje się, jeżeli na pokładzie znajduje się sprawne standardowe wyposażenie w pomoce COM/NAV/podejścia dla zamierzonej trasy lotu. Za standardowe wyposażenie uważa się VHF RTF, VOR i ILS, chyba że właściwa władza ATS ustaliła inną kombinację,
• oraz/lub wpisać jedną lub więcej z następujących liter w celu podania posiadanego i sprawnego wyposażenia i możliwości COM/NAV/podejścia:

Oznaczenia wyposażenia i możliwośći:

A - System lądowania GBAS,
B - LPV (APV z SBAS),
C - LORAN,
D - DME,
E1 - FMC WPR ACARS,
E2 - D-FIS ACARS,
E3 - PDC ACARS,
F - ADF,
G - GNSS,
H - HF RTF,
I - Nawigacja bezwładnościowa,
J1 - CPDLC ATN VDL Mode 2,
J2 - CPDLC FANS 1/A HFDL,
J3 - CPDLC FANS 1/A VDL Mode 4,
J4 - CPDLC FANS 1/A VDL Mode 2,
J5 - CPDLC FANS 1/A SATCOM (INMARSAT),
J6 - CPDLC FANS 1/A SATCOM (MTSAT),
J7 - CPDLC FANS 1/A SATCOM (Iridium),
K - MLS,
L - ILS,
M1 - ATC SATVOICE (INMARSAT),
M2 - ATC SATVOICE (MTSAT),
M3 - ATC SATVOICE (Iridium),
O - VOR,
P1 - CPDLC RCP 400,
P2 - CPDLC RCP 240,
P3 - SATVOICE RCP 400,
P4-P9 - Zarezerwowane dla RCP,
R - Zgodny z PBN,
T - TACAN,
U - UHF RTF,
V - VHF RTF,
W - Zgodny z RVSM,
X - Zgodny z MNPS,
Y - VHF z separacją kanałową 8.33 kHz,
Z - Inne posiadane wyposażenie lub możliwości.

Wyposażenie i możliwości dozorowania:

• SSR mody A i C:
  • N - jeżeli dla trasy, po której ma być wykonany lot, brak jest wymaganego wyposażenia dozorowania lub jest ono niesprawne,
  • A - transponder mod A,
  • C - transponder mod A + C.
• SSR mod S:
  • E - mod S z podawaniem znaku rozpoznawczego statku powietrznego, wysokości barometrycznej i rozszerzonymi możliwościami squittera (ADS-B),
    
  • H - mod S z podawaniem znaku rozpoznawczego statku powietrznego, wysokości barometrycznej i rozszerzonymi możliwościami dozorowania,
    
  • I - mod S z podawaniem znaku rozpoznawczego statku powietrznego, ale bez wysokości barometrycznej,
    
  • L - mod S z podawaniem znaku rozpoznawczego statku powietrznego, wysokości barometrycznej oraz rozszerzonymi możliwościami squittera (ADS-B) i rozszerzonymi możliwościami dozorowania,
    
  • P - mod S z podawaniem wysokości barometrycznej, lecz bez podawania znaku rozpoznawczego statku powietrznego,
    
  • S - mod S z podawaniem zarówno wysokości barometrycznej jak i znaku rozpoznawczego statku powietrznego,
    
  • X - bez podawania znaku rozpoznawczego statku powietrznego, ani wysokości barometrycznej.
    

Lotnisko odlotu, przylotu, zapasowe oraz EOBT

Zarówno dla lotniska odlotu, przylotu oraz zapasowego wpisuje się przyjęty czteroliterowy wskaźnik lokalizacji lotniska określony w Doc 7910 ICAO. W przypadku gdy taki wskaźnik nie został przydzielony, zapisuje się ZZZZ oraz podać należy w polu remarks nazwę lotniska lub w przypadku terenu przygodnego np. pobliską miejscowość, poprzedzoną odpowiednio skrótem DEP/, DEST/ lub ALTN/.

EOBT - Estimated Off-Block Time. Jest to przewidywany czas, w którym SP opuści swoje stanowisko postojowe czy to przez wypychanie, czy też kołowanie w przypadku stanowisk przelotowych. KRL wydaje zezwolenie na lot najwcześniej 30 minut przed EOBT.

warning

W przypadku gdy EOBT jest w przeszłości, pilota powiadamia się o wygaśnięciu ważności jego planu lotu oraz obowiązku wysłania nowego z prawidłowym EOBT (jeżeli czas na to pozwala, można zedytować aktualny plan lotu po wcześniejszym uzyskaniu nowego EOBT od pilota).

Trasa

KRL ma obowiązek sprawdzić prawidłowość trasy do granic polskiego FIRu (zalecane sprawdzenie całej trasy). W trasie mogą znaleźć się:

• pomoce radionawigacyjne m.in. VOR, NDB np. KAK,
• określone punkty nawigacji obszarowej np. BAVOK,
• opisane punkty VFR zgodnie z AIP:
  • ICAOx - np. EPKTB - jako punkt VFR BRAVO dla lotniska EPKT,
  • AICAO - np. AEPKT - Punkt referencyjny lotniska EPKT.
• nazwy geograficzne miejscowości, o ile zapisane są w odpowiednim formacie - Route: 5020N01912E, Remarks: 5020N01912E KATOWICE,
• dowolny inny punkt opisany współrzędnymi, np.: Route: 5018N01857E, Remarks: 5018N01857E PARK SLASKI CHORZOW,
• pomiędzy punktami wpisuje się drogi lotnicze lub gdy lot nie odbywa się po drogach lotniczych, między punktami należy wpisać DCT.

caution

Nie wpisujemy DCT między kolejnymi punktami wyznaczonymi współrzędnymi lub namiarem i odległością od pomocy nawigacyjnej.

Punkt, w którym planowane jest rozpoczęcie zmiany prędkości (o 5% TAS lub 0,01 Macha lub więcej) lub zmiany poziomu, oznacza sie w nastepujący sposób np. MAY/N0305F180, HADDY/N0420F330.

Punkt, w którym jest planowana zmiana przepisów wykonywania lotu, oznacza się stosując odstęp oraz jeden z następujących skrótów:

• VFR — gdy ma nastąpić zmiana z IFR na VFR np. KK659 VFR,
• IFR — gdy ma nastąpić zmiana z VFR na IFR np. OFFUK IFR.

tip

Należy również sprawdzić czy:

• trasa nie posiada punktów terminalowych np. WA901, OFFUK,
• trasa nie posiada SID oraz STAR dla polskich lotnisk (w zależności od państwa, czasami wpisuje się je do trasy, natomiast w Polsce w przypadku procedury SID pierwszym punktem w planie lotu powinien być ostatni punkt danego SID, a w przypadku planowanego dolotu zgodnie z procedurą STAR, ostatnim punktem w planie lotu powinien być pierwszy punkt planowanej procedury STAR).

info

Warto również wspomnieć o wskażniku STAY. Służy wpisaniu do planu lotu opóźnień wynikających z innych działań w locie np.: krąg nadlotniskowy, zrzut skoczków spadochronowych oraz wiele innych.

Pawidłowy zapis wygląda następująco Route: EPKKB STAY1/0020 EPKKB, Remarks: STAYINFO1/BIRD PHOTOGRAPHY. Oznacza to opóźnienie trwające 20 minut zaczynające się i kończące się nad punktem BRAVO lotniska Kraków Balice; w polu remarks możemy doczytać, że opóźnienie wynika z fotografowania ptaków.

Poziom przelotu

Należy sprawdzić czy poziom przelotu został prawidłowo dobrany(patrz Poziomy lotu).

Remarks

W polu remarks piloci zamieszczają dodatkowe informacje. Oprócz tego co zostało już wymienione mogą pojawić się tam informacje o NEWBIE PILOT czy też o tym, jak brzmi pełna forma danego znaku wywoławczego. Kontroler powinien w miarę możliwości czasowych zweryfikować informacje zawarte w tej sekcji planu lotu.

Przykład

Poniżej możemy zobaczyć przykładowy plan lotu. Rozbijemy go na czynniki pierwsze:

Callsign: LOT6AB,
IFR -zasady wykonywania lotu według wskazań przyrządów,
AP DATA: B738/M-SDE2E3FGHIRWXY/LB1 - rodzaj, wyposażenie i możliwości statku powietrznego,
Origin: EPKK - lotnisko odlotu - Kraków - Balice,
Destination: EPWA - lotnisko przylotu - Lotnisko Chopina w Warszawie,
Alternate: EPPO - lotnisko zapasowe - Poznań - Ławica,
TAS: 401 - prędkość przelotowa,
Altitude: 23000 - poziom przelotu,
Squawk: 1000 - squawk przypisany przez kontrolera (przed przypisaniem go to pole będzie puste),
Dep. EST: 1845Z - EOBT,
Actual: 1845Z - CTOT (Calculated Take-Off Time),
Temp alt: 60 - wysokość/poziom lotu do którego SP ma zezwolenie wznosić po starcie (potocznie zwany initial climb altitude),
Enroute: 0H38M - planowany czas przelotu,
Fuel: 2H7M - czas na jaki starczy paliwa,
Route: POBOK M985 KOTEK M866 LOGDA - jak widać trasa zaczyna się ostatnim punktem SID oraz kończy pierwszym punktem STAR oraz przebiega wzdłuż dróg lotniczych,
Remarks: PBN/A1B1C1D1S1S2 DOF/260707 REG/SPLWA SEL/ASJQ OPR/LOT PER/D RMK/TCAS SIMBRIEF /V/ - dodatkowe informacje od pilota.