Droga startowa
Droga startowa (runway), zwana potocznie pasem startowym, jest jednym z najważniejszych elementów infrastruktury lotniska, ponieważ to właśnie na niej wykonywane są najbardziej krytyczne fazy lotu – start i lądowanie. Przed wydaniem każdego zezwolenia dotyczącego drogi startowej kontroler powinien upewnić się, że jego wykonanie nie spowoduje konfliktu z innym ruchem.
Operacje na drodze startowej
Jak wspomniano, droga startowa jest miejscem wykonywania najbardziej krytycznych faz lotu – startu i lądowania. W przeciwieństwie do dróg kołowania czy płyt postojowych możliwość jednoczesnego wykonywania na niej wielu operacji jest bardzo ograniczona. Zadaniem kontrolera TWR jest zatem takie planowanie kolejnych operacji, aby zapewnić bezpieczeństwo przy jednoczesnym zachowaniu możliwie płynnego przepływu ruchu.
Instrukcje i zezwolenia warunkowe
Jak już wspomniano w dziale GND poświęconym instrukcjom warunkowym, instrukcje i zezwolenia warunkowe (conditional instructions / clearances) umożliwiają zwiększenie płynności ruchu poprzez uzależnienie wykonania danej czynności od wystąpienia określonego zdarzenia lub zakończenia innej operacji. Ich zastosowanie wymaga jednak szczególnej ostrożności, ponieważ warunkiem bezpiecznego stosowania instrukcji warunkowych jest jednoznaczne zrozumienie przez pilota treści warunku oraz jego prawidłowe odczytanie podczas readbacku.
Separacja
Jednym z głównych zadań służb kontroli ruchu lotniczego jest zapewnienie odpowiedniej separacji pomiędzy statkami powietrznymi. Rodzaj stosowanej separacji zależy od rodzaju wykonywanego lotu, klasy przestrzeni powietrznej, etapu lotu oraz obowiązujących procedur. W praktyce separacja jest narzędziem służącym bezpiecznej organizacji ruchu i poświęcone jej są m.in. dwa rozdziały (piąty oraz szósty) dokumentu ICAO Doc 4444 (PANS-ATM). W przypadku kontrolera TWR separacje dotyczą przede wszystkim organizacji operacji wykonywanych na drodze startowej oraz w jej bezpośrednim otoczeniu.
Zarządzanie przylotami
Bezpieczne zarządzanie ruchem przylatującym jest jednym z zadań kontrolera TWR. Obejmuje ono wydawanie zezwoleń na lądowanie, monitorowanie przebiegu podejścia oraz podejmowanie decyzji dotyczących odejścia na drugi krąg, jeżeli bezpieczne wykonanie lądowania nie jest możliwe. Podczas dużego natężenia ruchu szczególnego znaczenia nabiera przewidywanie momentu zwolnienia pasa oraz odpowiednie planowanie wykorzystania dostępnych luk pomiędzy kolejnymi podejściami.
CTR - strefa kontrolowana lotniska
Poza zapewnianiem bezpiecznego wykorzystania drogi startowej, kontroler TWR odpowiada również za organizację ruchu lotniczego w przestrzeni kontrolowanej lotniska (CTR). W Polsce przestrzeń CTR wszystkich kontrolowanych lotnisk cywilnych ma klasę D, co oznacza, że kontroler zapewnia służbę kontroli ruchu lotniczego zarówno dla lotów IFR, jak i VFR, zgodnie z zasadami obowiązującymi dla tej klasy przestrzeni.
Informacja o ruchu
Przekazywanie informacji o ruchu (traffic information) stanowi jedno z podstawowych narzędzi wykorzystywanych przez kontrolera TWR do zwiększania świadomości sytuacyjnej załóg statków powietrznych. W wielu sytuacjach sama informacja o innym ruchu pozwala pilotowi odpowiednio wcześnie dostrzec potencjalny konflikt i podjąć właściwe działania. Zakres przekazywanych informacji zależy od rodzaju lotu, klasy przestrzeni powietrznej oraz obowiązujących przepisów. Zgodnie z definicją zawartą w ICAO Doc 4444 informacja o ruchu (Traffic information) to "nformacja podana przez organ służb ruchu lotniczego dla ostrzeżenia pilota o innym znanym lub zaobserwowanym ruchu lotniczym, który może się znajdować w pobliżu jego pozycji lub zamierzonej trasy lotu, i udzielenia mu pomocy dla zapobieżenia kolizji". Informacja o ruchu powinna być zwięzła, jednoznaczna oraz zawierać elementy umożliwiające pilotowi szybkie zidentyfikowanie wskazanego statku powietrznego. Jeżeli jest to możliwe, kontroler powinien przekazać między innymi:
Low Visibility Procedures (LVP)
Podczas obowiązywania procedur dotyczących operacji w warunkach ograniczonej widzialności (Low Visibility Procedures – LVP) organizacja pracy kontrolera TWR ulega zmianom. Ograniczona widzialność utrudnia obserwację pola manewrowego zarówno kontrolerowi, jak i pilotom, dlatego bezpieczeństwo operacji opiera się w znacznie większym stopniu na ścisłym przestrzeganiu procedur oraz dokładnym potwierdzaniu wykonania instrukcji. Oprócz zasad wynikających z LVP w zakresie ruchu naziemnego opisanych w rozdziale poświęconym kontrolerowi GND, kontroler TWR powinien zwrócić szczególną uwagę na organizację operacji na drodze startowej.
Identyfikacja statków powietrznych
Wstęp