Rodzaje podejść IFR

Procedura podejścia według wskazań przyrządów (Instrument Approach Procedure, IAP) jest zbiorem wcześniej określonych manewrów wykonywanych według wskazań przyrządów pokładowych. Jej celem jest doprowadzenie statku powietrznego do punktu, z którego pilot może bezpiecznie kontynuować lądowanie lub, w przypadku niespełnienia wymaganych warunków, wykonać procedurę nieudanego podejścia.

Kategorie podejść IFR

Podejścia IFR dzielimy na 3 główne kategorie:

Procedura podejścia precyzyjnego

Podejście precyzyjne (Precision Approach, PA) to rodzaj podejścia instrumentalnego, podczas którego pilot otrzymuje prowadzenie zarówno w płaszczyźnie poziomej (lateral guidance), jak i pionowej (vertical guidance), zapewniane przez naziemne urządzenia nawigacyjne.

Najbardziej rozpowszechnionym systemem wykorzystywanym do wykonywania podejść precyzyjnych jest ILS (Instrument Landing System).

info

Mniej popularne, ale również precyzyjne podejścia to: MLS (Microwave Landing System) oraz GLS (GBAS Landing System). Oba te systemy zapewniają zarówno prowadzenie poziome, jak i pionowe.

Podejście ILS dzieli się na 3 podstawowe kategorie: CAT I, CAT II oraz CAT III, przy czym CAT III dzieli się dodatkowo na podkategorie A, B i C.

Kategorie definiuje się na podstawie wysokości decyzji (Decision Altitude/Decision Height - DA/DH) oraz zasięgu widzialności na drodze startowej (Runway Visual Range - RVR) lub widzialności.

Warunki te możemy zobaczyć w poniższej tabeli.

Kategoria operacji	DH (Decision Height)	RVR	Widzialność
CAT I	≥ 200 ft	≥ 550 m	≥ 800 m
CAT II	< 200 ft ORAZ > 100 ft	≥ 300 m	---
CAT III A	< 100 ft LUB brak DH	≥ 175 m	---
CAT III B	< 50 ft LUB brak DH	75–175 m	---
CAT III C	Brak DH	Brak ograniczeń RVR	---

Procedura podejścia APV

Podejście z prowadzeniem pionowym (Approach Procedure with Vertical Guidance, APV) jest rodzajem podejścia instrumentalnego, które zapewnia pilotowi zarówno prowadzenie w płaszczyźnie poziomej (lateral guidance), jak i pionowej (vertical guidance). Nie spełnia ono jednak wszystkich wymagań stawianych podejściom precyzyjnym. Z tego względu ICAO klasyfikuje je jako odrębną kategorię pomiędzy podejściami precyzyjnymi (PA) a nieprecyzyjnymi (NPA).

Pod względem sposobu wykonywania lotu podejścia APV są bardzo zbliżone do podejść precyzyjnych. Pilot wykonuje ciągłe zniżanie po wyznaczonej ścieżce pionowej, co pozwala na utrzymanie ustabilizowanego podejścia i zmniejsza ryzyko wykonywania podejścia schodkowego (step-down approach), charakterystycznego dla wielu podejść nieprecyzyjnych.

Do najczęściej spotykanych procedur APV należą:

• LNAV/VNAV - procedura RNAV wykorzystująca prowadzenie pionowe generowane przez pokładowe systemy nawigacyjne, najczęściej w oparciu o systemy satelitarne oraz dane barometryczne.
• LPV (Localizer Performance with Vertical Guidance) - procedura wykorzystująca system wspomagania satelitarnego SBAS (Satellite-Based Augmentation System), zapewniająca bardzo wysoką dokładność prowadzenia poziomego i pionowego.

Procedura podejścia nieprecyzyjnego

Podejście nieprecyzyjne (Non-Precision Approach, NPA) jest rodzajem podejścia instrumentalnego, które zapewnia pilotowi wyłącznie prowadzenie w płaszczyźnie poziomej (lateral guidance). W przeciwieństwie do podejść precyzyjnych oraz podejść z prowadzeniem pionowym, procedura NPA nie dostarcza informacji o właściwej ścieżce zniżania. Odpowiedzialność za utrzymanie prawidłowego profilu pionowego spoczywa na pilocie, który wykonuje zniżanie zgodnie z opublikowanymi wysokościami minimalnymi.

Podejścia nieprecyzyjne mogą wykorzystywać zarówno nawigację obszarową RNAV, jak i klasyczne naziemne pomoce radionawigacyjne. Procedury wykorzystujące wyłącznie naziemne urządzenia nawigacyjne często określane są jako non-RNAV. W ich przypadku prowadzenie statku powietrznego odbywa się na podstawie sygnałów z naziemnych pomocy radionawigacyjnych, takich jak VOR, lokalizer (LOC) czy radiolatarnia NDB.

Do najczęściej spotykanych procedur NPA należą:

• VOR – procedura wykorzystująca naziemną radiolatarnię VOR (VHF Omnidirectional Range), zapewniającą prowadzenie wyłącznie w płaszczyźnie poziomej. Pilot samodzielnie kontroluje profil zniżania zgodnie z opublikowaną procedurą.
• LOC (Localizer) – procedura wykorzystująca jedynie sygnał lokalizera systemu ILS. Zapewnia bardzo dokładne prowadzenie poziome, jednak nie wykorzystuje ścieżki schodzenia (glideslope), dlatego jest klasyfikowana jako podejście nieprecyzyjne.
• NDB (Non-Directional Beacon) – procedura wykorzystująca radiolatarnię bezkierunkową. Ze względu na mniejszą dokładność oraz rozwój nowoczesnych systemów nawigacyjnych jest obecnie coraz rzadziej spotykana i stopniowo wycofywana z użytku na wielu lotniskach.

Znaczna część wypadków typu CFIT (Controlled Flight Into Terrain) miała miejsce podczas wykonywania podejść nieprecyzyjnych. Jedną z głównych przyczyn był brak świadomości sytuacyjnej załogi, prowadzący między innymi do rozpoczęcia zniżania przed osiągnięciem właściwego punktu procedury. Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest brak prowadzenia pionowego, który wymusza wykonywanie podejścia schodkowego (step-down approach), polegającego na stopniowym obniżaniu wysokości pomiędzy kolejnymi punktami procedury.

W celu ograniczenia tego ryzyka ICAO oraz operatorzy lotniczy promują stosowanie techniki Continuous Descent Final Approach (CDFA). Polega ona na wykonywaniu ciągłego zniżania po stałym kącie zamiast schodkowego obniżania wysokości. Takie podejście ułatwia utrzymanie ustabilizowanego profilu lotu, zmniejsza obciążenie załogi oraz ogranicza ryzyko popełnienia błędów.

W statkach powietrznych wyposażonych w FMS (Flight Management System) technika CDFA może być dodatkowo wspierana przez funkcję VNAV (Vertical Navigation), która pomaga pilotowi utrzymywać zaplanowaną ścieżkę zniżania.